PERSONEELSKOSTEN ZIJN DUURSTE UITGAVEN GEMEENTEN
De personeelskosten vormen de grootste uitgavenpost voor Vlaamse gemeenten in het meerjarenplan.
Fusies van gemeenten kan de steeds hoger wordende personeelskost verlagen
Reactie : HDK
Het gaat daarbij om bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen. In 2026 bedragen deze uitgaven 8,7 miljard euro, goed voor 50,8% van de exploitatie-uitgaven en 38,5% van de totale uitgaven. Tegen 2031 stijgt dit tot 9,6 miljard euro, wat neerkomt op 51,3% van de exploitatie-uitgaven en 44,7% van het totaal.
Binnen het personeelsbestand is er een duidelijke verschuiving merkbaar van vastbenoemd naar contractueel personeel. In de periode 2020–2025 ging 14% van de uitgaven naar vastbenoemden en 19% naar contractuelen. In de periode 2026–2031 daalt het aandeel van vastbenoemden naar 11%, terwijl contractuelen stijgen tot 22%.
Ook binnen de uitgaven voor vastbenoemd personeel zijn er veranderingen. Het aandeel van de lonen daalt van 64,3% naar 51,4%, wat ook een daling in absolute cijfers betekent. Tegelijk stijgen de responsabiliseringsbijdragen sterk: van 10,4% naar 24,8%, goed voor een toename van 2,2 miljard euro. Dit wijst op toenemende pensioenlasten.
Naast de directe personeelskosten zijn er in 2026 nog andere personeelsgerelateerde uitgaven. Zo is er 1,2 miljard euro voorzien voor onderwijzend personeel (als doorgeefpost), 266 miljoen euro voor extra personeelsvoordelen, 177 miljoen euro voor politiek personeel en 99 miljoen euro voor pensioenen. Daarnaast wordt nog 24 miljoen euro uitgegeven aan onderwijzend personeel dat rechtstreeks ten laste van de gemeente valt.
De pensioenlasten blijven stijgen. Dit komt door een combinatie van meer gepensioneerden, een hogere levensverwachting en een dalend aantal actieve statutaire medewerkers. Daardoor neemt de responsabiliserings- bijdrage toe. Volgens de Federale Pensioendienst stijgt die van 503 miljoen euro in 2026 naar 891 miljoen euro in 2031. Gemeenten zelf ramen deze bedragen lager, namelijk van 475 miljoen tot 737,7 miljoen euro. De verschillen zijn te verklaren door het gebruik van eigen berekeningen, verzekeringssystemen en versch
illende inschattingen van kortingen.
Ook de uitgaven van het OCMW voor sociale hulp nemen toe, onder meer door de beperking van de werkloosheid in de tijd. De uitgaven voor individuele hulpverlening stijgen van 1,16 miljard euro in 2026 naar 1,24 miljard euro in 2031. Over de volledige periode 2026–2031 gaat het om 7,2 miljard euro, wat een sterke stijging is ten opzichte van de vorige periode, deels door eerdere onderschattingen.
Tot slot stijgen ook de werkingssubsidies. Deze bedragen 3,4 miljard euro in 2026 en lopen op tot 3,7 miljard euro in 2031, wat ongeveer 20% van de exploitatie-uitgaven vertegenwoordigt. Het grootste deel gaat naar politiezones (ongeveer 42 à 44%), gevolgd door hulpverleningszones (ongeveer 13,7%). De rest wordt verdeeld over onder andere vzw’s, samenwerkingsverbanden, autonome gemeentebedrijven, welzijns- verenigingen, bedrijven en huishoudens.
Samengevat tonen de meerjarenplannen een duidelijke trend van stijgende personeels- en pensioenuitgaven, een verdere verschuiving naar contractueel personeel en toenemende sociale en subsidie-uitgaven. Vooral de groeiende pensioenlasten en OCMW-uitgaven vormen belangrijke budgettaire uitdagingen voor de gemeenten.
Bron: Vlaanderen ABB
1. Grootste uitgavenpost: personeelskosten
- De uitgaven voor bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen vormen de grootste kost voor Vlaamse gemeenten.
- In 2026:
- 8,7 miljard euro
- 50,8% van de exploitatie-uitgaven
- 38,5% van de totale uitgaven
- In 2031:
- 9,6 miljard euro
- 51,3% van de exploitatie-uitgaven
- 44,7% van de totale uitgaven
2. Verschuiving in personeelsstructuur
- Er is een duidelijke verschuiving van vastbenoemd naar contractueel personeel:
- 2020–2025:
- Vastbenoemd: 14%
- Contractueel: 19%
- 2026–2031:
- Vastbenoemd: 11%
- Contractueel: 22%
3. Wijzigingen binnen uitgaven voor vastbenoemd personeel
- Aandeel lonen daalt (van 64,3% naar 51,4%) → ook een absolute daling.
- Responsabiliseringsbijdragen stijgen sterk:
- Van 10,4% naar 24,8%
- +2,2 miljard euro
- Dit wijst op toenemende pensioenlasten.
4. Andere personeelsgerelateerde uitgaven (2026)
- Onderwijzend personeel (doorgeefpost): 1,2 miljard euro
- Andere personeelskosten (extra voordelen): 266 miljoen euro
- Politiek personeel: 177 miljoen euro
- Pensioenen (aparte categorie): 99 miljoen euro
- Onderwijzend personeel ten laste van gemeente: 24 miljoen euro
5. Stijgende pensioenlasten
- Oorzaken:
- Meer gepensioneerden
- Hogere levensverwachting
- Minder actieve statutairen
- Gevolg: stijgende responsabiliseringsbijdrage
- Prognose Federale Pensioendienst:
- 503 miljoen (2026) → 891 miljoen (2031)
- Gemeenten ramen lager:
- 475 miljoen → 737,7 miljoen
- Verschillen komen door:
- Gebruik van eigen actuariële berekeningen
- Verzekeringsconstructies
- Verschillende inschattingen van kortingen
6. OCMW-uitgaven (sociale hulp)
- Verwachte stijging door beperking werkloosheid in de tijd.
- Individuele hulpverlening:
- 2026: 1,16 miljard euro
- 2031: 1,24 miljard euro
- Over 2026–2031: 7,2 miljard euro (sterke stijging t.o.v. vorige periode).
- Stijging deels door eerdere onderschatting.
7. Werkingssubsidies
- 2026: 3,4 miljard euro → 2031: 3,7 miljard euro
- Ongeveer 20% van exploitatie-uitgaven
Belangrijkste bestemmingen:
- Politiezones: ±42–44%
- Hulpverleningszones: ±13,7%
- Overige:
- vzw’s
- samenwerkingsverbanden
- autonome gemeentebedrijven
- welzijnsverenigingen
- bedrijven en huishoudens
