DE FERMETTETAKS IN VLAANDEREN EN IN DE VLAAMSE ARDENNEN ?
DE FERMETTETAKS IN VLAANDEREN
Update 21 MEI 2026
Jarenlang werd er volop gebouwd en verkaveld, terwijl politici vandaag benadrukken hoe belangrijk natuur en open ruimte zijn. Toch blijkt het moeilijk om daar ook echt concrete maatregelen aan te koppelen.
Centraal staat de discussie rond zogenaamde “ fermettes”: oude boerderijen die niet langer voor landbouw dienen en worden omgevormd tot luxewoningen. Zowel Natuurpunt als Boerenbond vinden dat hierdoor waardevolle open ruimte verloren gaat. Minister Jo Brouns stond aanvankelijk open voor een “fermettetaks”, maar kreeg tegenwind van minister-president Matthias Diependaele, waarna het voorstel snel werd afgevoerd.
De auteur wijst erop dat Vlaanderen kampt met een structureel probleem: de ruimte is schaars en elke vierkante meter krijgt meerdere functies tegelijk toegewezen. Iedereen zegt de open ruimte te willen beschermen, maar zodra er concrete maatregelen komen, ontstaat weerstand.
Daarna verschuift de focus naar een meer genuanceerde visie.
Volgens Bavo Verwimp (krant De Standaard 21 mei) ligt het echte probleem niet bij de gebouwen zelf, maar bij het verlies van landbouwgrond. Hij benadrukt dat veel boeren financieel onmogelijk de afbraak van oude stallen kunnen dragen wanneer ze stoppen zonder opvolger.
Hij stelt twee alternatieven voor:
- Tijdelijke vergunningen voor nieuwe activiteiten in oude boerderijen, zodat gebouwen nuttig hergebruikt kunnen worden zonder definitief andere bestemmingen te creëren.
- Een hervorming van de onroerende voorheffing, waarbij eigenaars die landbouwgrond effectief laten gebruiken voor voedselproductie minder belastingen betalen, terwijl ongebruikte landbouwgrond zwaarder belast wordt.
Volgens Bavo Verwierp moet Vlaanderen vooral inzetten op een sterker grondbeleid én het opnieuw aantrekkelijk maken van het landbouwberoep.
Vlaanderen het heeft het moeilijk met keuzes maken over ruimtegebruik. Iedereen wil open ruimte beschermen, maar niemand wil de gevolgen dragen van strengere regels of belastingen. Het debat over de “fermettetaks” illustreert die politieke twijfel perfect.
Tegelijk maakt de auteur duidelijk dat het probleem dieper zit dan verbouwde boerderijen alleen. De echte uitdaging is hoe Vlaanderen zijn landbouwgrond bewaart én tegelijk leegstaande hoeves een nieuwe functie geeft zonder het platteland verder vol te bouwen.
De voorgestelde oplossingen, tijdelijke vergunningen en een slim belastingbeleid, proberen een middenweg te vinden tussen natuurbehoud, landbouw en hergebruik van bestaande gebouwen. De kernboodschap is dat Vlaanderen nood heeft aan een duidelijk en eerlijk ruimtebeleid, in plaats van telkens politieke discussies zonder echte beslissingen.
(Eerste versie)
Het nieuwste hoofdstuk draait rond de zogenaamde “valse fermettes”: oude boerderijen die al lang niets meer met landbouw te maken hebben, maar worden omgetoverd tot luxewoningen met paardenweide, zwemvijver en misschien nog een designerkip voor de Instagramfoto’s. Volgens Natuurpunt en Boerenbond gaat zo kostbare open ruimte verloren. Op zich al opvallend: de dag dat Natuurpunt en Boerenbond akkoord zijn, verwacht je ongeveer ook sneeuw in juli.
Minister Jo Brouns reageerde eerst enthousiast op het idee van een “fermettetaks”. Eindelijk eens een politicus die dacht: misschien moeten we niet élke verlaten hoeve laten veranderen in een wellness-resort met eiken balken en een oldtimertractor aan de voordeur. Maar nog voor de inkt droog was, kwam minister-president Matthias Diependaele tussenbeide om het voorstel meteen richting composthoop te verwijzen. Zonder veel overleg, zonder alternatief, maar mét de klassieke boodschap: “We moeten de open ruimte beschermen.” Dat klinkt ongeveer als iemand die een dieet volgt terwijl hij een familiezak frieten bestelt.
En toen kwam de mooiste scène: Brouns maakte een politieke bocht waar zelfs een Formule 1-piloot misselijk van wordt. Eerst enthousiast, daarna plots tegen. Mogelijk ontdekte hij dat belastingen nooit populair zijn, zeker niet als ze raken aan de Vlaamse droom van “een charmante hoeve op den buiten”. Politieke moed blijkt vaak erg afhankelijk van de volgende peiling.
Ondertussen blijft de kern van het probleem gewoon liggen. Vlaanderen is klein, dichtbebouwd en zowat elke vrije lap grond heeft al drie bestemmingen tegelijk: landbouw, natuur, industrie, wonen, recreatie én liefst ook nog een extra afrit van de ring.
Sommige gemeenten richten lokale "industriezones" op die ontsproten zijn zo'n 20 jaar geleden en waarvan tot op de dag vandaag, weinige weten of die effectief nodig (nuttig) zijn, gezien de nog beschikbare ruimte in de omliggende industriezones....
Iedereen zegt dat de open ruimte moet worden gered, maar zodra iemand een concrete maatregel voorstelt, begint het bekende pingpongspel: te duur, te streng, slecht uitgelegd, verkeerde timing, niet onderzocht, te gevoelig…
Samengevat: Vlaanderen weet perfect dat “de ruimte op is”, maar politiek blijft men doen alsof er ergens nog een reserve-Vlaanderen achter de koelkast ligt.
HDK
