EEN KLIMAATWERKGROEP EN WAT OOSTERZELE KAN LEREN VAN ANDERE GEMEENTEN

Een lokale klimaatwerkgroep voor Oosterzele: een voorstel 

van GROEN-9860

Van losse acties naar een samenhangend klimaatbeleid

Waarom een lokale klimaatwerkgroep?

De klimaatverandering heeft ook gevolgen voor Oosterzele. Hevige regenval kan wateroverlast veroorzaken, langere droge periodes kunnen leiden tot watertekort en tijdens warme zomers kunnen straten en gebouwen sterk opwarmen. Een gemeente kan die problemen niet allemaal oplossen, maar kan wel belangrijke stappen zetten. Denk aan meer groen, een beter beheer van regenwater, energiezuinige gemeentelijke gebouwen en veilige fietsroutes.

GROEN-OOSTERZELE heeft daarom voorgesteld om een lokale klimaatwerkgroep op te richten. Die werkgroep moet helpen om bestaande en nieuwe initiatieven beter op elkaar af te stemmen. Het voorstel is opnieuw uitgesteld door de gemeenteraad van 15 OKTOBER 2026. 

Het belangrijkste doel is eenvoudig: niet alleen goede ideeën verzamelen, maar ervoor zorgen dat ze leiden tot concrete acties op het terrein.

Wat zou een klimaatwerkgroep kunnen doen, vertrekkend van de eigen gemeentelijke mogelijkheden en kennis...?

Een werkgroep kan zich in eerste instantie richten op vier opdrachten.

De belangrijkste klimaatproblemen in kaart brengen 

(de gemeente  Oosterzele heeft geen klimaatambtenaar in dienst die de spilfiguur is in het lokale klimaatbeleid). Kleinere gemeenten kunnen bijvoorbeeld kiezen om via een intergemeentelijk samenwerkingsverband een klimaatambtenaar te delen. (Hieruit blijkt nogmaals de noodzaak om te fusioneren voor een kleine gemeenten zoals Oosterzele...)

Waar loopt Oosterzele het meeste risico op wateroverlast? Welke buurten hebben te weinig schaduw of groen? Waar kunnen droogte en watertekort problemen veroorzaken? Door de grootste risico's in kaart te brengen, kan de gemeente haar middelen gerichter inzetten.

Concrete oplossingen voorstellen

De werkgroep kan voorstellen bespreken en onderzoeken, zoals:

• Meer bomen en groen aanplanten op plaatsen waar het tijdens warme dagen erg heet wordt.
• Regenwater beter opvangen en laten insijpelen in de bodem.
• Overbodige verharding verwijderen op pleinen, speelplaatsen en gemeentelijke terreinen.
• Gemeentelijke gebouwen energiezuiniger maken.
• Inwoners ondersteunen bij woningrenovatie en energiebesparing.
• 
  

De voorstellen koppelen aan het meerjarenplan

Een goed idee volstaat niet. Er moet ook worden bekeken hoeveel het kost, wie het uitvoert en wanneer het kan gebeuren. De werkgroep kan daarom voorstellen koppelen aan het gemeentelijke meerjarenplan. Zo kunnen haalbare maatregelen worden opgenomen in de planning en de begroting van de gemeente.

Kansen voor subsidies en samenwerking opsporen

Er bestaan Vlaamse en Europese steunprogramma's voor onder meer vergroening, waterbeheer, energiebesparing en renovatie. De werkgroep kan nagaan welke projecten daarvoor in aanmerking komen en of samenwerking met andere gemeenten of organisaties voordelen biedt.

Geen praatbarak, maar een werkplatform 

De voorgestelde klimaatwerkgroep mag geen overlegorgaan worden waar goede ideeën blijven liggen.

Het is belangrijk dat de werkgroep:

• Vertrekt van concrete problemen en haalbare oplossingen.
• Samenwerkt met de gemeentelijke diensten die de voorstellen moeten uitvoeren.
• Rekening houdt met de beschikbare middelen en de financiële haalbaarheid.
• Duidelijk aangeeft welke acties prioriteit krijgen.
• Opvolgt wat daadwerkelijk wordt uitgevoerd en welk resultaat dat oplevert.

De precieze organisatie kan de gemeenteraad bepalen. In eerste instantie kunnen gemeenteraadsfracties en bevoegde mandatarissen deelnemen. Daarna kunnen ook gemeentelijke diensten, deskundigen, inwoners en lokale verenigingen worden betrokken.Een periodiek overleg, bijvoorbeeld enkele keren per jaar, kan volstaan als er duidelijke opdrachten en afspraken zijn.

Wat kan Oosterzele leren van andere Vlaamse gemeenten?

VVSG heeft een bruikbaar netwerk klimaat.

Andere Vlaamse gemeenten tonen dat klimaatbeleid vooral resultaat oplevert wanneer plannen worden vertaald naar concrete projecten, met een duidelijke taakverdeling en voldoende middelen.

Duidelijk communiceren en samenwerken

Deze gemeenten werkten binnen het Europese AT LAST-project aan een gezamenlijke aanpak van klimaatcommunicatie. Hun ervaring benadrukt het belang van begrijpelijke boodschappen en communicatie die aansluit bij de vragen en behoeften van inwoners. Voor de gemeente Oosterzele betekent dit bijvoorbeeld dat de gemeente niet alleen aankondigt dat er meer groen komt, maar ook uitlegt waar dat gebeurt, waarom die plaats werd gekozen en wat inwoners ervan zullen merken.

Verschillende gemeentelijke diensten laten samenwerken

Oostende ontwikkelde binnen hetzelfde project ervaringen met de organisatie van klimaatbeleid en samenwerking tussen diensten. Dat is ook voor Oosterzele belangrijk. Een project rond wateroverlast raakt bijvoorbeeld niet alleen aan milieu, maar ook aan openbare werken, ruimtelijke ordening, mobiliteit en financiën. Door die diensten vanaf het begin samen te brengen, kunnen betere en meer samenhangende oplossingen worden uitgewerkt.

Bonheiden en Knokke-Heist: werken op het niveau van wijken

Deze gemeenten deden binnen het AT LAST-project ervaring op met geïntegreerde wijkgerichte projecten, onder meer rond renovatie en energie. Voor Oosterzele kan dit betekenen dat niet uitsluitend afzonderlijke woningen of gebouwen worden aangepakt, maar dat in een volledige straat of wijk wordt onderzocht welke maatregelen samen het meeste voordeel opleveren. Denk aan een combinatie van woningisolatie, zonnepanelen, groener openbaar domein en een betere opvang van regenwater.

Wat leren deze voorbeelden?

De ervaringen van deze gemeenten tonen vooral dat een klimaatplan pas echt werkt wanneer het wordt gekoppeld aan:

• Een duidelijke organisatie en taakverdeling.
• Concrete projecten in buurten en wijken.
• Goede communicatie met inwoners.
• Voldoende personeelscapaciteit en financiële middelen.
• Een regelmatige opvolging van de resultaten.

Deze voorbeelden bewijzen niet dat elke maatregel zomaar naar Oosterzele kan worden overgenomen. Ze bieden wel bruikbare lessen voor de organisatie en uitvoering van het lokale klimaatbeleid.

Concreet beginnen in Oosterzele?

Oosterzele hoeft niet noodzakelijk vanaf nul te beginnen. De gemeente kan bestaande plannen, gegevens en initiatieven verzamelen en bekijken waar bijkomende actie nodig is.

Een mogelijke aanpak bestaat uit vijf stappen:

1.   Inventariseren: verzamelen wat de gemeente al doet en welke klimaatrisico's het belangrijkst zijn.

2.   Prioriteiten bepalen: kiezen welke problemen eerst moeten worden aangepakt.

3.   Voorstellen uitwerken: per prioriteit concrete maatregelen formuleren, met een inschatting van de kosten en mogelijke subsidies.

4.   Beslissen en uitvoeren: haalbare projecten koppelen aan het meerjarenplan en laten goedkeuren door de bevoegde organen.

5.   Opvolgen: jaarlijks nagaan welke maatregelen zijn uitgevoerd en welke resultaten ze opleveren.

Een eerste werkprogramma kan bijvoorbeeld bestaan uit drie concrete opdrachten: de grootste risico's op wateroverlast in kaart brengen, kansen voor ontharding en vergroening onderzoeken en nagaan welke gemeentelijke gebouwen bijkomend energie kunnen besparen.

Besluit

Een lokale klimaatwerkgroep kan voor Oosterzele een nuttig instrument zijn om de stap te zetten van afzonderlijke initiatieven naar een samenhangend en doelgericht klimaatbeleid. De meerwaarde zit niet in extra vergaderingen, maar in betere samenwerking, duidelijke prioriteiten en concrete projecten die ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.

De centrale vraag is dan ook niet of Oosterzele nog een overlegorgaan nodig heeft, maar hoe de gemeente ervoor kan zorgen dat goede klimaatideeën sneller leiden tot zichtbare resultaten voor haar inwoners.

Klik bovenaan op het pijltje links om naar de HOMEPAGE te gaan