AFSLANKEN GEMEENTELIJKE SAMENWERKINGSVERBANDEN ? : MEER CONTROLE EN BETERE DIENSTVERLENING
ZIJN ER TEVEEL INTERGEMEENTELIJK SAMENWERKINGSVERBANDEN ?
Auteur : Herman De Knijf
We moeten af van de bestuurlijke verrommeling met te veel intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. We moeten kiezen voor bestuurlijke samenhang en eenvoud. Zo zorgen we voor meer efficiëntere steden en gemeenten met een betere dienstverlening voor burgers en bedrijven!
(PALEMENTAIR STANDPUNT VOORUIT)
Minder bestuurlijke verrommeling. Minder intergemeentelijke structuren. Meer samenhang, meer efficiëntie en een betere dienstverlening voor burgers en bedrijven.
Voordelen van intergemeentelijke samenwerking
- Schaalvoordelen: Gemeenten kunnen kosten delen voor bijvoorbeeld afvalverwerking, waterbeheer, IT, energie of brandweer.
- Meer expertise: Kleine gemeenten kunnen gespecialiseerde kennis inzetten die ze zelf niet in huis hebben.
- Efficiëntere dienstverlening: Sommige diensten kunnen gezamenlijk goedkoper en professioneler worden georganiseerd.
- Sterkere onderhandelingspositie: Samen staan gemeenten sterker tegenover overheden en leveranciers.
Nadelen
- Democratische afstand: Beslissingen worden vaak genomen door besturen waarin gemeenteraadsleden slechts indirect invloed hebben. Burgers weten vaak niet wie verantwoordelijk is.
- Bestuurlijke complexiteit: Er zijn soms tientallen samenwerkingsverbanden met verschillende grenzen en bestuursorganen. Dat maakt het overzicht moeilijk.
- Minder transparantie: Budgetten en beslissingen zijn voor burgers en zelfs gemeenteraadsleden niet altijd gemakkelijk te volgen.
- Tragere besluitvorming: Omdat meerdere gemeenten akkoord moeten gaan, kunnen beslissingen langer duren.
- Versnipperde verantwoordelijkheid: Als er iets misloopt, is het niet altijd duidelijk wie daarop kan worden aangesproken.
Waarom is dit een gemeentelijk thema?
Gemeenten zijn aangesloten bij veel van deze samenwerkingsverbanden en betalen er ook voor. Daardoor heeft het rechtstreeks invloed op:
- de gemeentelijke financiën;
- de kwaliteit van de dienstverlening;
- de democratische controle door de gemeenteraad;
- de snelheid waarmee beleid kan worden uitgevoerd.
Is afschaffen de oplossing?
Niet noodzakelijk. Er zijn grofweg drie visies:
1. Behouden, omdat samenwerking noodzakelijk is voor kleinere gemeenten.
2. Hervormen, door het aantal samenwerkingsverbanden te verminderen, ze transparanter te maken en beter op elkaar af te stemmen.
3. Gemeentefusies, waardoor grotere gemeenten meer taken zelf kunnen uitvoeren en minder externe samenwerkingsverbanden nodig hebben.
Een genuanceerd politiek standpunt
Als je het onderwerp politiek wilt aansnijden, is het vaak sterker om niet te pleiten voor het afschaffen van intergemeentelijke samenwerking, maar voor minder versnippering en meer democratische controle.
Bijvoorbeeld: Intergemeentelijke samenwerking blijft nodig voor veel taken. Maar vandaag is het landschap te versnipperd en te weinig transparant. We kiezen voor minder, grotere en duidelijkere samenwerkingsverbanden, met een sterke democratische controle en een efficiënte dienstverlening voor burgers en bedrijven.
Dat standpunt erkent de voordelen van samenwerking, terwijl het de kritiek richt op de bestuurlijke complexiteit en het gebrek aan transparantie.